نحوه محاسبه و ثبت استهلاک دارایی‌ها

نحوه محاسبه و ثبت استهلاک دارایی‌ها

استهلاک در حسابداری یک مفهوم کاربردی و مهم است که شناسایی و محاسبه آن برای سازمان‌ها بسیار اهمیت دارد. دارایی‌های هر شرکت یا واحد اقتصادی به‌مرور زمان فرسوده می‌شوند و شما به‌عنوان حسابدار آن شرکت باید هزینه کهنگی آنها را محاسبه و ثبت کنید. قطعاً کارفرما از ثبت استهلاک دارایی اهدافی دارد و این کار مزایایی را به همراه دارد. چند موضوع پیش روی شما است. استهلاک دارایی چیست؟ و نحوه ثبت استهلاک دارایی به چه روش‌هایی انجام می‌شود؟

مفهوم کلی از هزینه استهلاک

هنگام خرید یک دارایی معمولاً این فکر به ذهن خریدار می‌رسد، اگر در آینده دور یا نزدیک قصد فروش آن کالا را داشته باشد، چقدر از مبلغ پرداختی کم خواهد شد؟ این مقدار که از مبلغ روز اول کم شده است، در بهای تمام شده هزینه استهلاک نامیده می‌شود.

محاسبه و ثبت استهلاک دارایی با هدف سرشکن کردن بهای تمام شده در حسابداری انجام می‌شود و به‌هیچ‌وجه برای تعیین ارزش دارایی نیست. به‌تدریج که از عمر مفید اموال کم می‌شود، استهلاک آن مکرراً به‌صورت هزینه به عملیات واحد اقتصادی داده می‌شود.

برای درک بهتر به این مثال توجه کنید. زمانی‌که یک دارایی ثابت مانند یک پرینتر جدید در طول یک دوره تبدیل به پرینتر دست‌دوم می‌شود، در مبادله حجم زیادی از ارزش آن کم می‌شود. فاکتورهای مختلفی بر استهلاک اموال ثابت تأثیرگذار هستند. از جمله آن‌ها می‌توان به گذشت زمان، فرسودگی، زنگ‌زدگی، پوسیدگی، پیشرفت تکنولوژی و… اشاره کرد.

ثبت استهلاک دارایی

حسابداری استهلاک چیست؟

حسابداری استهلاک روشی است که براساس آن بهای تمام شده دارایی ثابت منهای ارزش اسقاط آن، بر زمانی که عمر مفید آن تخمین می‌شود به روش معقول و منظم تقسیم شود؛ درنتیجه، هدف اصلی از استهلاک، تقسیم یا سرشکن کردن بهای تمام شده است. سودوزیان استهلاک متناسب با ماهیت و استفاده از دارایی به یکی از سه موضوع هزینه فروش، هزینه اداری و یا هزینه ساخت کالای فروش رفته ارائه می‌شود.

درواقع نحوه ثبت استهلاک دارایی به دو شیوه بر صورت سودوزیان مؤثر است:

  1. مستقیماً به بدهکار حساب هزینه منظور و باعث افزایش آن می‌شود. مثلاً هزینه استهلاک خودرویی که مورد استفاده دایره فروش کالا قرار گرفته است، طبعاً به‌شکل هزینه فروش در نظر گرفته می‌شود.
  2. استهلاک ماشین‌آلات کارخانه که به‌شکل بخشی از بهای تمام شده کالا ثبت و بعد از فروش کالا به بدهکار حساب بهای تمام شده کالای فروش رفته منتقل می‌شود. مانند استهلاک ماشین‌آلات تولیدی.

مفاهیم کاربردی در برآورد و ثبت استهلاک دارایی

در مبحث ثبت سند حسابداری استهلاک عباراتی در حسابداری رایج است. اطلاع از این مفاهیم کاربردی برای هر حسابدار بسیار مفید و پراستفاده است. درادامه چندین مورد را برای شما بیان می‌کنیم.

عمر مفید دارایی

مدت زمانی که انتظار می‌رود دارایی در یک واحد تجاری استفاده می‌شود.

ارزش اسقاط

مبلغ پیش‌بینی ‌شده از فروش اموال و دارایی‌ها یا تعویض آن که در هنگام انصراف از کار حاصل می‌شود.

ارزش دفتری

یک دارایی در ترازنامه طبق مقدار ارزش مشخصی ثبت می‌شود. برای محاسبه ارزش دفتـری دارایی‌، باید استهلاک انباشته شده را از هزینه دارایی کم کرد.

بهای (تمام شده) واقعی

مبلغ یا معادل نقد پرداختی که برای تحصیل یک دارایی در مدت تحصیل یا ساخت آن واگذار شده است، بهای تمام شده یا واقعی آن دارایی است.

نحوه ثبت استهلاک دارایی

نحوه ثبت استهلاک دارایی

گاهی لازم است نرخ و یا نحوه ثبت استهلاک دارایی تغییر کند، تغییر نرخ و روش آن تابع قوانین و مقررات اقتصادی و اجتماعی نهادهای قانون‌گذار و تدوین‌کنندگان استانداردها است. درحال‌حاضر نرخ و نحوه ثبت استهلاک دارایی بر مبنای ماده 149 قانون مالیات‌های مستقیم انجام می‌شود.

محاسبه، تعیین مبلغ هزینه استهلاک و نحوه ثبت استهلاک دارایی برای ثبت در هر دوره مالی به شیوه‌های مختلف قابل انجام است. برای این منظور روش‌هایی مورداستفاده قرار می‌گیرند. با این‌که بهای تمام شده و عمر مفید اموال در تمامی آنها ثابت است، ولی هزینه استهلاک دوره مالی در هر شیوه، با روش دیگر متفاوت به‌دست می‌آید. از جمله مهم‌ترین روش‌های ثبت استهلاک دارایی مورد پذیرش نهادهای قانون‌گذار به‌شرح زیر می‌باشد:

  • مستقیم
  • نزولی

روش محاسبه استهلاک مستقیم

این ساده‌ترین روش است؛ با کم‌کردن ارزش اسقاط از بهای تمام شده، حاصل را بر تعداد دوره یا سال تقسیم می‌کنند. نحوه ثبت استهلاک دارایی مستقیم بسیار ساده است. زمانی که مقدار استفاده از دارایی و کارکرد آن در هر دوره با دوره دیگر برابر است به‌کار گرفته می‌شود. همچنین در مواردی که هزینه‌های تعمیر و نگهداری هر دوره، با دوره‌های مالی دیگر مساوی برآورد شود، مورداستفاده قرار می‌گیرد.

روش محاسبه استهلاک نزولی

نحوه ثبت استهلاک دارایی نرخ ثابتی را در طول عمر مفید در ارزش دفتری آن (بهای تمام شده منهای استهلاک انباشته) ضرب می‌کنند تا هزینه استهلاک دوره مشخص شود.

طبقه‌بندی روش‌های ثبت سند حسابداری استهلاک

محاسبه و تعیین مبلغ هزینه استهلاک دارایی برای ثبت در هر دوره مالی به شیوه‌های متعدد انجام می‌شود. در این روش‌های محاسبه با وجود این که بهای تمام شده و عمر مفید دارایی در همه آنها ثابت می‌باشد ولی هزینه استهلاک دوره مالی در هر روش متفاوت با روش دیگر است. روش‌های محاسبه استهلاک دارایی را می‌توان به‌شرح زیر دسته‌بندی کرد:

روش اول: روش ساعات کارکرد

هزینه استهلاک هر دوره برحسب میزان کارکرد واقعی دارایی تعیین می‌شود.

  • این روش را به‌دلیل رعایت اصل انطباق هزینه با درآمد، روش منظم می‌دانند. اما اگر محصولی تولید نشود رعایت اصل تطابق پابرجا نخواهد بود.
  • در این روش برعکس روش خط مستقیم مبلغ استهلاک برحسب مقدار استفاده از مال تغییر می‌کند.
  •  زمانی که میزان استفاده یا کارکرد دارایی در یک دوره با دوره دیگر تفاوت زیادی دارد این روش بسیار مفید است.
  • یک نکته مهم، این روش برای اقلامی مانند ساختمان، مبل، اثاثیه و ماشین‌تحریر غیرعملی است. زیرا در این دارایی‌ها ساعات کارکرد را درنظر نمی‌گیرند.
ثبت سند حسابداری استهلاک

روش دوم: روش میزان تولید

ثبت سند حسابداری استهلاک زمانی استفاده می‌شود که کارکرد یا فایده اموال در طول مدت کار آن برحسب مقدار محصول قابل‌تولید محاسبه گردد. در این روش هزینه استهلاک به مقدار محصولی که تولید می‌شود هم بستگی دارد.

در این روش مبلغی که بابت استهلاک به هر واحد محصول تعلق می‌گیرد، ثابت می‌ماند. ولی در روش خط مستقیم، با تغییر میزان تولید، هرچه بابت استهلاک به هر محصول سرشکن می‌شود متفاوت است. استفاده از این روش ثبت استهلاک دارایی منوط به زمانی است که بتوان میزان تولید واقعی را اندازه‌گیری و معین کرد.

تفاوت دو روش ساعات کارکرد و میزان تولید به کارایی عملیات واحد صنعتی در یک دوره زمانی در مقایسه با دوره دیگر مرتبط است. زیرا وقتی محصولی تولید می‌شود کار ماشین را مفید می‌دانند. پس در مواردی که سازمان باید از بین دو روش ساعات کارکرد و روش میزان تولید یکی را انتخاب کند، قطعاً روش میزان تولید را ترجیح می‌دهد. در روش میزان تولید، مثل روش ساعت کارکرد، هزینه استهلاک هر دوره متغیر است ولی مبلغی که برای استهلاک به هر واحد محصول سرشکن می‌شود ثابت می‌ماند.

روش سوم: مانده نزولی

در این روش عددی ثابت را در طول عمر مال در ارزش دفتری آن  یعنی بهای تمام شده منهای استهلاک انباشته ضرب می‌کنند تا هزینه استهلاک دوره به‌دست آید. ثبت سند حسابداری استهلاک در روش مانده نزولی سرعت ازبین رفتن تجهیزات نسبت به روش‌خط مستقیم سریع‌تر است به‌نحوی‌که در این روش در سال‌های اول محاسبات، میزان بیشتری از اموال فرسوده می‌شود.

روش چهارم: قسط‌‌السنین

در این روش نحوه ثبت استهلاک دارایی برمبنای ارزش فعلی اقساط عادی یک ریال یا نرخ سود تضمین‌شده (نرخ بازده سرمایه‌گذاری مورد انتظار) برابر سپرده سرمایه‌گذاری بدهکار درنظر گرفته می‌شود. از نظر محاسباتی دارایی بعد از پایان عمر مفید به روش ارزش اقساط کم می‌شود. در روش قسط‌السنین به‌موازات شناسایی استهلاک سالانه به‌شکل اقساط مساوی، سود تضمین‌شده سالانه به‌تدریج کاهش و استهلاک انباشته رو به افزایش است.

ثبت استهلاک دارایی و اموال

آیا سیستمی کارآمد برای محاسبه و ثبت سند حسابداری استهلاک وجود دارد؟

در پاسخ به این سؤال می‌توان گفت بله وجود دارد! امروزه دنیای حسابداری از تکنولوژی و روش‌های اتوماتیک، مجزا نیست. نیاز به استقرا و راه‌اندازی نرم‌افزار بیش‌ازپیش در اکثر شرکت‌ها و کسب‌وکارها احساس می‌شود و مدیران نمی‌توانند از آن شانه خالی کنند. استفاده از نرم‌افزار حسابداری جامع و یکپارچه برای انجام محاسبات دقیق و قابل‌اعتماد در فرآیندهای مالی ضروری است.

برخی حسابداران برای نگهداری گردش دارایی، محاسبه و ثبت استهلاک دارایی از اکسل استفاده می‌کنند، اما اکثر این کاربران از کمبود امکانات اکسل در ثبت تمامی گردش‌های دارایی ثابت ابراز نارضایتی می‌کنند و معتقدند محاسبه استهلاک در اکسل قابلیت پیاده‌سازی ندارد و خطا در محاسبات پیش می‌آید. محاسبه استهلاک با استفاده از سیستم دارایی ثابت این مشکلات را برطرف می‌کند.

در سیستم دارایی ثابت با تعیین نحوه پلاک‌گذاری دارایی‌ها و تعریف الگو در نرم‌افزار حسابداری، برای هر پلاک دارایی به‌صورت خودکار در سیستم دارایی ثابت به تفکیک هر ماه انجام می‌شود.

پیشنهاد ما برای شما

باتوجه به جدول قوانین استهلاک قانون مالیات‌های مستقیم، روش محاسبه استهلاک به‌صورت پیش‌فرض در سیستم دارایی ثابت تعیین شده است؛ بنابراین، برنامه‌ریزی برای خرید یا جایگزینی دارایی‌های اسقاط، مستهلک و غیرقابل استفاده، براساس وضعیت اموال در هر لحظه به‌آسانی و بادقت بالا در سیستم دارایی ثابت انجام می‌شود. در این زمینه پیشنهاد ما به شما مشورت با حسابداران سیپا قبل از خرید سیستم دارایی ثابت است که تمام مزایا و نحوه ثبت استهلاک دارایی را برای شما به بهترین شکل توضیح خواهند داد.

دیدگاه بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


دسته‌بندی
مقالات مرتبط
بستن حساب‌ها جهت تعیین مانده نهایی حساب‌ها در انتهای دوره مالی است.  تهیه صورت‌های مالی و اطلاعات دقیق‌تر برای اعلام عملکرد وضعیت مالی شرکت است
اشخاص حقیقی در سه دسته‌بندی کلی قرار می‌گیرند که هر یک از آن‌ها فرم‌های اظهارنامه مالیاتی خاص به خود دارند.
افراد حقیقی و حقوقی باید مالیات پرداخت کنند؛ برخی از اشخاص مشمول پرداخت مالیات تکلیفی و ارسال اظهارنامه مالیات تکلیفی پیمانکاری به اداره مالیات هستند.
بستن حساب‌ها جهت تعیین مانده نهایی حساب‌ها در انتهای دوره مالی است.  تهیه صورت‌های مالی و اطلاعات دقیق‌تر برای اعلام عملکرد وضعیت مالی شرکت است
اشخاص حقیقی در سه دسته‌بندی کلی قرار می‌گیرند که هر یک از آن‌ها فرم‌های اظهارنامه مالیاتی خاص به خود دارند.

برای دیدن مقالات بیشتر کلیک کنید