ماده 38 قانون تامین اجتماعی

همانطور که می‌دانید، در جامعه امروز وظیفه خدمات رسانی به مردم در زمینه‌های مختلف را ارگان‌ها و نهادهایی خاص به عهده دارند. از آنجا که این ارگان ها در مقابل قشر وسیعی از جامعه مسئولیت خدمات رسانی را به عهده گرفته‌اند، طبیعتا دارای کارمندان و کارکنان متعددی هم می‌باشند. نکته حائز اهمیت در این بخش این است که، این سازمان ها معمولاً برای ارائه خدمات به مردم، مستقیماً وارد عمل نمی‌شوند. در این صورت مطابق با قانون، پیمانکار و افراد تحت سرپرستی او دارای برخی حقوق و تکالیف نسبت به یکدیگر هستند. ماده ۳۸ قانون تامین اجتماعی یکی از این قوانین می‌باشد، که در این مقاله قصد داریم آن را بررسی نماییم. با ما همراه باشید.

قرارداد پیمانکاری چیست؟

به بیان ساده قرارداد پیمانکاری یعنی، شخصی (کارفرما) فعالیت‌ها یا اقداماتی را که خودش قادر به انجام آن‌ها نیست به شخصی دیگر (پیمانکار) که می‌تواند حقیقی یا حقوقی باشد، واگذار می‌نماید.
قراردادهای پیمانکاری می‌توانند در زمینه‌های مختلفی باشند. از جمله حمل و نقل، ساخت و ساز و ارائه خدمات مختلف مثل: آسفالت نمودن خیابان، رنگ آمیزی جدول های خیابان و …
اما آنچه که در این نوشتار به آن می‌پردازیم، مسئولیتی است که قانون گذار برعهده پیمانکار قرار داده و آن هم بیمه نمودن تمام پرسنل مربوطه در قرارداد پیمانکاری مده نظر می‌باشد.

متن آيين نامه اجرايی قانون الحاق يك تبصره به ماده 38 قانون تامين اجتماعی

ماده 1: كليه اشخاص حقيقي و حقوقي مشمول مواد (38) قانون تامين اجتماعي و (29) قانون بيمه هاي اجتماعي سابق مكلفند كليه مطالبات سازمان تامين اجتماعي (كه در اين آيين نامه به اختصار سازمان ناميده مي شود) از مقاطعه كاران و مهندسين مشاور را برابر مفاد ماده واحده قانون الحاق يك تبصره به ماده (38) قانون تامين اجتماعي – مصوب 26/2/1372- پس از درخواست سازمان از محل (5%) كل كاركرد و آخرين قسط نگهداري شده به سازمان پرداخت نمايند.
ماده 2: كليه كارفرمايان مشمول اين آيين نامه مكلفند حداكثر ظرف مدت (3) ماه از تاريخ لازم الاجرا شدن اين آيين نامه فهرست كامل پيمانهاي موضوع ماده يك (كه از تاريخ خاتمه، تعليق يا فسخ قرارداد آنان يك سال گذشته است) را با مشخص نمودن شماره و تاريخ پيمان ، نام پيمانكار و مهندسين مشاور، به سازمان تامين اجتماعي ارائه نمايند و در مورد اعلام مبلغ كل كاركرد پيمان (شامل ارزي و ريالي) ، ميزان (5%) و آخرين قسط موضوع مواد (38) قانون تامين اجتماعي و (29) قانون بيمه هاي اجتماعي سابق نگهداري شده نزد كارفرما تا تاريخ شروع و خاتمه يا فسخ يا تعليق پيمان ، محل اجراي كار و شرح مختصري از موضوع پيمان، نحوه تهيه مصالح (بعهده كارفرما، پيمانكار و يا هر دو) و آخرين اقامتگاه قانوني پيمانكار و مهندسين مشاور، با سازمان همكاري نمايند. در مورد قراردادهايي كه پس از ابلاغ اين آيين نامه خاتمه مي يابند يا تعليق يا فسخ مي گردند درصورت عدم ارائه مفاصا حساب از سوي پيمانكار ظرف يكسال از تاريخ خاتمه، تعليق يا فسخ قرارداد، كارفرما مكلف است مراتب را ظرف يك ماه به سازمان اعلام نمايد.
ماده 3: سازمان مكلف است در مورد قراردادهاي موضوع ماده يك اين آيين نامه به ترتيب زير اقدام نمايد:
الف) در مورد قراردادهايي كه حق بيمه آنها طبق قانون و بر اساس آراي هيات تجديد نظر موضوع ماده (44) قانون تامين اجتماعي قطعي شده است ، بدهي حق بيمه را مجددأ به پيمانكار يا مهندسين مشاور ابلاغ و چنانچه حداكثر ظرف (20) روز از تاريخ ابلاغ مجدد، آن را به سازمان پرداخت نكنند سازمان بدهي را كتبأ به كارفرما اعلام نمايد.
ب ) در مورد قراردادهايي كه حق بيمه آنها قطعي نشده است، پس از قطعيت بدهي بايستي طبق بند ” الف ” اقدام شود.
ماده 4: كارفرمايان مكلفند بدهي قطعي شده موضوع ماده (3) اين آيين نامه مربوط به پيمانكاران و مهندسين مشاور را كه توسط سازمان اعلام مي شود حداكثر ظرف مهلت (25) روز از تاريخ ابلاغ ، از محل (5%) و آخرين قسط موضوع مواد (38) قانون تامين اجتماعي و (29) قانون بيمه هاي اجتماعي سابق تامين و به حساب سازمان واريز نمايند.
ماده 5: سازمان مجاز است جهت اخذ اطلاعات مربوط به قراردادها، به اسناد و مدارك در اختيار كارفرمايان مراجعه نمايد و كارفرمايان در خصوص ارائه مدارك و اسناد مورد نياز سازمان ، همكاري نمايند.

تفسیر ماده 38 قانون تامین اجتماعی

طبق بخشنامه شماره ۱۴ سازمان تامین اجتماعی درباره ماده ۳۸ قانون تامین اجتماعی: «در مواردی که انجام کار به طور مقاطعه به اشخاص حقیقی یا حقوقی واگذار می‌شود، کارفرما باید در قراردادی که منعقد می‌کند مقاطعه کار را متعهد نماید که کارکنان خود و همچنین کارکنان مقاطعه کاران فرعی را نزد سازمان تامین اجتماعی بیمه نماید و کل حق بیمه را به ترتیب مقرر در ماده ۲۸ این قانون بپردازد.»
در واقع به موجب این قانون، همه پیمانکاران و کارفرمایان موظف هستند تا نسبت به بیمه کردن همه افراد زیرمجموعه خود اعم از کارگر و کارمند اقدام نمایند.
این موضوع آنقدر مهم است که قانون گذار مقرر نموده، کارفرما ۵ درصد از کل مبلغ قرارداد پیمانکاری را نزد خودش نگه دارد تا پیمانکار اقدام به دریافت مفاصاحساب (تسویه حساب) از تامین اجتماعی نموده و در نهایت اقدام به پرداخت آن ۵ درصد کند. با این حال در بعضی از موارد، این درصد بسته به شرایط کار متغیر می‌شود.

نکته مهم در تفسیر ماده 38 قانون تامین اجتماعی

در صورتی که پیمانکار به وظایف خود عمل ننموده یا به سازمان تامین اجتماعی بدهی داشته باشد و کارفرما هم بدون توجه به قانون مقرر نسبت به پرداخت تمام قرارداد پیمانکاری به پیمانکار اقدام نماید، کارفرما مسئول پرداخت بدهی خواهد بود.

تفسیر ماده 38 قانون تامین اجتماعی

مقاطعه چیست و مقاطعه کار کیست؟!

اگر این کلمات به گوش شما هم ناآشنا هستند باید بگویم که طبق تعریف دهخدا، مقاطعه به معنای واگذار کردن کاری به کسی پس از تعیین مزد و اجرت آن است. و مقاطعه کار فردی است که ضمن عقد قرارداد یا پیمان یا صورت مجلس مناقصه، هرگونه عمل و یا فروش کالایی را مطابق با شرایط مندرج در قرارداد مربوطه در قبال مزد یا بها و به مدتی معین انجام دهد.

کدام قراردادها مشمول ماده 38 قانون تامین اجتماعی می‌شوند؟

در این رابطه، قانون سه گروه از قراردادها را مشمول ماده ۳۸ می داند و البته همین سه گروه قشر وسیعی از خدمات و فعالیت‌ها را شامل می‌شوند:

  1. قراردادهای مشمول ضوابط طرح های عمرانی
  2. قراردادهای غیر عمرانی
  3. موارد خاص قراردادهای غیر عمرانی

قراردادهای مشمول ضوابط طرح‌های عمرانی

همه قراردادهای پیمانکاری و مشاوره‌ای، همچنین قراردادهایی که تمام یا بخشی از اعتبارات آن توسط دولت، اعم از ملی، استانی و منطقه‌ای تعیین شده باشند در این دسته قرار می‌گیرند.

الف) نحوه محاسبه حق بیمه در قراردادهای مشاوره‌ای:
14 درصد ناخالص کارکرد + 1/6درصد به عنوان حق بیمه بیکاری=  15/6 درصد ناخالص کارکرد.
(سهم پیمانکار 3/6 درصد و سهم کارفرما ۱۲ درصد است)

ب) نحوه محاسبه حق بیمه در قراردادهای پیمانکاری یا اجرایی :
6 درصد ناخالص کارکرد + 0/6 درصد به عنوان بیمه بیکاری = 6/6 درصد ناخالص کارکرد.
( 1/6درصد سهم پیمانکار و 5 درصد سهم کارفرما است)

جدول ضرائب قراردادهای مشمول ماده ۳۸ قانون تامین اجتماعی

  نوع قرارداد درصد حق بیمه سهم کارفرما سهم پیمانکار
عمرانی مشاوره ای 15.6% 12% 3.6%
عمرانی اجرایی 6.6% 5% 1.6%
غیر عمرانی با مصالح (مکانیکی) 7.77% 0% 7.77%
غیر عمرانی

بدون مصالح (دستمزدی)

16.67% 0% 16.67%
موارد خاص قرار دادهای غير عمرانی قراردادهای زیر مجموعه این حالت به تناسب شرایط _ _

قراردادهای غیرعمرانی

قراردادهایی هستند که توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی منعقد می شوند و بودجه یا اعتبار آن ها توسط دولت تامین نمی شود.
نحوه محاسبه حق بیمه در قراردادهای غیرعمرانی با توجه به مصوبات شورای عالی تامین اجتماعی انجام می گیرد.
لازم به ذکر است که این قراردادها، به دو دسته تقسیم می شوند:

  1. طرف قرارداد جهت انجام کار مورد توافق دارای نیروی انسانی است.
  2. طرف قرارداد، بناست صرفا به وسیله دستگاه‌ها و ماشین آلات کار مورد نظر را انجام دهد.

مواردخاص قراردادهای غیرعمرانی

  • قراردادهای پروژه های انتقال نیرو و برق رسانی
  • پیمانکارانی که دارای کارگاه تولیدی، فنی و صنعتی می‌باشند
  • قراردادهای خرید و فروش
  • قراردادهای گازرسانی
  • قراردادهای پروژه‌های ساخت و راه اندازی تصفیه خانه و تلمبه خانه‌های آب و فاضلاب
  • قراردادهای طراحی و ساخت نرم افزار و ارائه خدمات رایانه‌ای
  • قراردادهای خدمات شهری و نگهداری فضای سبز
  • قراردادهای حسابرسی
  • قراردادهای تحقیقاتی و پژوهشی

همانطور که متوجه شدید، این سه دسته از قراردادها بسیاری از فعالیت ها و خدمات موجود در جامعه را پوشش می دهند. شاید کمتر قراردادی را بتوان یافت که مشمول قانون ۳۸ تامین اجتماعی نشود.
با این حال اگر که هنوز سوالی در رابطه با قراردادهای مشمول این قانون یا نحوه محاسبه حق بیمه ی آن ها دارید، با سیپا تماس بگیرید. ما آماده خدمت رسانی به شما هستیم.

همین الان مشاوره خود را از تیم با تجربه ما دریافت کنید.

در ماده ۳۸ قانون تامین اجتماعی چه مواردی باید رعایت شوند؟

کارشناس رسمی دادگستری در خصوص رعایت ماده ۳۸ قانون تامین اجتماعی با موضوع قراردادهای پیمانکاری، اینگونه بیان می کند:

  • قرارداد باید به محض انعقاد و با نامه کارفرما، به شعبه تامین اجتماعی محل اجرای پروژه تحویل و نسبت به دریافت کد کارگاهی اقدام شود.
  • طبق ماده ۲۸، صورت دستمزد پرسنل شاغل تنظیم و طبق ماده ۳۹ در مهلت قانونی به شعبه تحویل گردد.
  • لازم است در صورت انعقاد قرارداد دست دوم (پیمانکار فرعی) در متن قرارداد اصلی به آن اشاره شود و نسخه ای از قرارداد پیمانکار فرعی، به شعبه تامین اجتماعی ارسال گردد.
  • با توجه به صراحت ماده ۳۸ قانون تامین اجتماعی و ماده ۱۳ قانون کار، کنترل پرداخت حقوق و مزایای پرسنل پیمانکار فرعی، بیمه مسئولیت مدنی، رعایت شرایط حفاظت ایمنی، ارسال لیست و پرداخت حق بیمه، کسر ۵ درصد و تعهد پرداخت آخرین قسط تا ارائه مفاصا حساب از وظایف واگذارنده می باشد.
  • از آنجایی که قرار داد تا پایان مدت ذکر شده فعال می باشد، در صورت تمدید باید بلافاصله مراتب آن به منظور فعال نمودن و ارسال لیست، به صورت کتبی به شعبه مربوطه تحویل گردد.
  • بعد از اتمام قرارداد، در مهلت قانونی مقرر نسبت به دریافت خلاصه عملکرد از کارفرما اقدام شود.
  • نشانی ذکر شده پیمانکار در قرارداد و اعلام آخرین تغییرات روزنامه رسمی از نظر ابلاغ مرسوله‌های تامین اجتماعی از نکات بسیار مهمی است که باید به دقت رعایت شود.
  • در صورت تغییر نشانی قانونی، مراتب کتباً با تصویر روزنامه رسمی به شعبه تامین اجتماعی جهت ثبت در دبیرخانه، از طریق پست سفارشی و یا دستی ارسال گردد.
  • پس از ثبت و پرداخت حق بیمه کارکنان پیمانکار دست دوم در لیست های ارسالی پیمانکار اصلی به طور جدی خودداری شود.
  • در صورتی که طی مدت یک سال بعد از خاتمه قرارداد، اقدامی از طرف پیمانکار برای دریافت مفاصا حساب صورت نگرفته باشد، صندوق تامین اجتماعی به استناد تبصره الحاقی به ماده ۳۸ قانون و بر اساس اطلاعات قرار داد، حق بیمه را محاسبه و مطالبه خواهد نمود.
  • طبق ماده ۴۲ قانون مهلت اعتراض به صورت حساب برآوردی صندوق تامین اجتماعی حداکثر ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ اعلام بدهی می باشد. لذا اعتراض در دو نسخه کتبی و صرفاً در مهلت مقرر در دبیرخانه شعبه ثبت می گردد.

سخن پایانی

در این نوشتار ماده ۳۸ قانون تامین اجتماعی را برای شما شرح داده و نکات مربوط به آن را بیان کردیم. سعی کردیم با بیانی ساده بگوییم که این ماده ، درواقع همان بیمه اجباری کارکنان و کارمندان یک مجموعه می باشد و مسئولیت اجرای آن توسط قانون گذار، به پیمانکاران مشمول ماده ۳۸ قانون تامین اجتماعی واگذار شده است.
مشمولین این ماده را نام بردیم و بعد از بیان موارد لازم درباره قراردادهای پیمانکاری مربوطه، به میزان پرداختی حق بیمه کارگران و کارمندان اشاره داشتیم.
با این همه اگر هنوز هم نقطه ابهامی در ذهن شما باقی است و یا نمی دانید که شغل شما شامل این ماده از قانون میشود یا خیر، با مشاورین حرفه ای سیپا درمیان بگذارید.
سیپا مشاور مشتاق پاسخگویی به سوالات و دریافت نظرات شماست.

دیدگاه (4)

  1. محسن گنجی
    28 آذر 1402 پاسخ

    سلام
    محاسبه حق بیمه در قراردادهای پیمانکاری به چه صورت هستش؟

    • فریده رمضانی
      2 دی 1402 پاسخ

      دوست عزیز سلام
      محاسبه حق بیمه در قرارداد پیمانکاری به صورت زیر می‌باشد:
      6 درصد ناخالص کارکرد + 0/6 درصد به عنوان بیمه بیکاری = 6/6 درصد ناخالص کارکرد.
      ( 1/6درصد سهم پیمانکار و 5 درصد سهم کارفرما است)

  2. Afshin
    3 دی 1402 پاسخ

    با سلام و عرض ادب و احترام
    و تشکر از مطالب ارزنده تان
    یه سوال داشتم: – پس از عقد قرارداد پیمانکار با کارفرما، اعلام عقد قرارداد به سازمان تامین اجتماعی مطابق نص صریح قانون جزو وظایف کادم یک از طرفین قرارداد میباشد؟ قانون، ماده، بند و تبصره

    • فریده رمضانی
      10 دی 1402 پاسخ

      دوست عزیز سلام
      این سوال در تخصص ما نیست و مربوط به کارشناس بیمه می‌شود. اما باتوجه به اینکه پیمانکار معمولا موظف به دریافت مفاصاحساب بیمه هست،‌ باید قرارداد را ایشان ارائه کند.

دیدگاه بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


دسته‌بندی
مقالات مرتبط
قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان دارای 6 فصل و ۲۹ ماده است که به ترتیب عبارتند از: تعاریف، تکالیف اشخاص مشمول و ...
سازمان‌ها و مؤسسات خصوصی و دولتی که خریدوفروش می‌کنند، باید صورت معاملات را به سازمان امور مالیاتی کشور ارائه دهند. مهلت ارسال معاملات فصلی ماکزیمم تا یک ماه بعد از انجام معامله است.
طبق قانون سامانه مودیان و پایانه‌های فروشگاهی، کلیه شرکت‌ها و اشخاص حقوقی باید نسبت به ارسال صورت حساب فروش خود در سامانه مودیان اقدام کنند. این قانون از ابتدای فروردین ۱۴۰۲ اجرای شد.
قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان دارای 6 فصل و ۲۹ ماده است که به ترتیب عبارتند از: تعاریف، تکالیف اشخاص مشمول و ...
سازمان‌ها و مؤسسات خصوصی و دولتی که خریدوفروش می‌کنند، باید صورت معاملات را به سازمان امور مالیاتی کشور ارائه دهند. مهلت ارسال معاملات فصلی ماکزیمم تا یک ماه بعد از انجام معامله است.

برای دیدن مقالات بیشتر کلیک کنید