درباره تهیه تراز آزمایشی و انواع آن در حسابداری چه می‌دانید؟

تهیه تراز آزمایشی و انواع آن در حسابداری

تهیه تراز آزمایشی یکی از مفاهیم دنیای حسابداری و مدیریت امور مالی است که به دلیل بررسی وضعیت کسب‌وکارها از اهمیت زیادی برخوردار است. دقت کنید ترازنامه را با تراز آزمایشی اشتباه نگیرید. ترازنامه یکی از صورت‌های مالی است و گاهی با تراز آزمایشی یکسان در نظر گرفته می‌شود. در گزارش تراز آزمایشی اصل مطلب، برابری جمع مانده حساب بدهکار با جمع مانده حساب بستانکار است. در این مطلب پس از تعریف تراز آزمایشی علت و انواع آن را توضیح می‌دهیم. همچنین دلایل بروز خطا را در این فرآیند بررسی خواهیم کرد.

تراز آزمایشی چیست؟

اگر بخواهیم خیلی ساده درباره تراز آزمایشی صحبت کنیم درحقیقت، فهرستی از نام و مانده حساب‌های دفتر کل است که اکثراً در انتهای ماه‌های مختلف تهیه می‌شود تا توازن مانده حساب‌های دفتر کل مورد آزمایش قرار گیرد. در این حالت حسابدار می‌تواند حساب‌های دفتر کل را با اطمینان برای تهیه صورت‌های مالی استفاده کند. ولی اگر در تراز آزمایشی توازن مانده حساب‌های دفتر کل برقرار نباشد، دیگر نمی‌توان صورت‌های مالی صحیح و دقیقی تهیه کرد. در تراز آزمایشی حساب‌ها به این ترتیب هستند. اول حساب‌های دارایی، سپس حساب‌های بدهی و بعد حساب سرمایه مالک فهرست می‌شود.

دقت کنید تهیه تراز آزمایشی با ترازنامه یکی نیست. تراز آزمایشی یک نوع از گزارشات حسابداری است که صحت ثبت اسناد و دفاتر را اثبات می‌کنند. تراز آزمایشی را نمی‌توانیم جزئی از صورت‌های مالی بدانیم. زیرا صورت‌های مالی گزارشات نهایی هستند که تصمیم‌گیرندگان یک کسب‌وکار براساس اطلاعات تصمیم می‌گیرند.

تفاوت ترازنامه با تراز آزمایشی

ترازنامه یکی از انواع صورت‌های مالی اساسی به‌شمار می‌آید که وضعیت مالی یک کسب‌وکار را در آخر دوره مالی نشان می‌دهد. ترازنامه‌ها در دو نوع حسابی و گزارشی ارائه می‌شوند. تفاوت اصلی‌شان این است که در تراز آزمایشی حساب‌های دائم و موقت ثبت می‌شوند، ولی در ترازنامه فقط مانده حساب دائمی در گزارش ثبت می‌شود.

درصورتی‌که در تشخیص تراز آزمایشی از ترازنامه دچار مشکل هستید خواندن مقاله تهیه و تنظیم صورت حساب ترازنامه را به شما پیشنهاد می‌کنیم.

علت تهیه تراز آزمایشی

باتوجه به تفاوت تراز آزمایشی و ترازنامه علت تهیه تراز آزمایشی را بررسی می‌کنیم. ازآنجا که تراز آزمایشی را در آخر هر ماه تهیه می‌کنند و ترازنامه را فقط در پایان دوره مالی تهیه می‌کنند، به این نتیجه می‌رسیم که علت تهیه تراز آزمایشی کنترل توازن مانده دفتر کل است. درحالی‌که برای بررسی وضعیت مالی یک شرکت در آخر یک دوره مالی از ترازنامه استفاده می‌شود.

انواع گزارش تراز آزمایشی

حسابداران برای ارائه گزارش تراز آزمایشی به‌صورت ستونی عمل می‌کنند. اشکال اصلی تهیه تراز آزمایشی عبارتند از:

  • تراز آزمایشی دو ستونی
  • تراز آزمایشی چهار ستونی
  • تراز آزمایشی شش ستونی
  • تراز آزمایشی هشت ستونی

البته ترازهای آزمایشی در اشکال دیگر هم تهیه می‌شوند. در ادامه به آموزش تراز آزمایشی می‌پردازیم.

تراز آزمایشی دو ستونی

از رایج‌ترین و ساده‌ترین انواع، تراز 2 ستونی است. زیرا در این نوع، تمام حساب‌های دفتر کل در 2 ستون بدهکار و بستانکار قرار دارند. با اینکه در گزارش تراز آزمایشی ستون‌های دیگر ازقبیل گروه، کل، معین یا تفصیل هم قرار می‌گیرند، ولی درنهایت 2 ستون بدهکار و بستانکار باید با هم برابر باشند. سایر ستون‌ها اغلب در راستای ارائه اطلاعات مضاعف در کنار این 2 ستون می‌آیند.

آموزش تراز آزمایشی

تراز آزمایشی چهار ستونی

در گزارش تراز آزمایشی 4 ستونی علاوه‌بر ستون‌های بدهکار و بستانکار، 2 ستون گردش حساب نیز وجود دارند. در تهیه تراز آزمایشی، فرقی نمی‌کند دارای چند ستون است، همیشه در هر سطر از حساب‌های تراز آزمایشی فقط یکی از مقادیر بدهکار یا بستانکار مقدار دارند. ولی در ستون‌های گردش، هر دو ستون می‌توانند مقدار بگیرند. اگر اطلاعات دفتر کل صحیح باشند و به‌درستی در تراز آزمایشی 4 ستونی ثبت شوند، جمع مانده‌های 2 ستون گردش حساب هم مثل ستون‌های بدهکار و بستانکار با هم مساوی می‌شوند.

گزارش تراز آزمایشی 4 ستونی به‌دلیل بهره‌مندی از ستون‌های گردش حساب، کاربردی‌تر است و در اکثر موارد تصمیم‌گیری را برای مدیران راحت‌تر می‌کند.

تراز آزمایشی شش ستونی

در تراز آزمایشی شش ستونی نسبت به قبلی‌ها امکان مشاهده گردش حساب پیش از دوره نیز فراهم است. به‌عبارت دیگر برخلاف ترازهای 2 ستونی و 4 ستونی، گردش حساب در یک بازه زمانی تهیه می‌شود. مثلاً اگر بخواهید گزارش تراز آزمایشی شش ستونی 1 مهر تا 30 مهر را تهیه کنید دو ستون اول گردش حساب از اول سال تا 1 مهر را نشان می‌دهد، 2 ستون بعدی گردش حساب 1 مهر تا 30 مهر و دو ستون آخر هم مانده حساب بدهکار-بستانکار را نشان می‌دهد.

تراز آزمایشی هشت ستونی

درکل آموزش تراز آزمایشی 8 ستونی همانند تراز آزمایشی 6 ستونی است ولی یک تفاوت دارد. مانده ابتدای دوره مالی که به‌دلیل بستن حساب‌ها در انتهای دوره مالی قبلی به دوره مالی جدید منتقل شده هم در 2 ستوان مجزا قابل‌مشاهده است. این اطلاعات در تصمیم‌گیری به مدیران کمک قابل‌توجهی می‌کنند.

گزارش تراز آزمایشی

آموزش تراز آزمایشی و اصلاح اشتباهات

برای تهیه تراز آزمایشی نام حساب‌ها و مانده آن‌ها را در ستون بستانکار یا بدهکار می‌نویسیم. در انتها باید حاصل جمع مانده حساب‌های بدهکار و بستانکار با یکدیگر برابر شوند. اگر مانده حساب‌ها برابر نشوند، می‌تواند چندین دلیل داشته باشد. مثلاً در عملیات ورود مانده حساب به ستون بدهکار و بستانکار اشتباه شده است، یا اطلاعاتی که در دفتر کل ثبت شده اند دچار خطا هستند.

نابرابری در مجموع مانده ستون بدهکار و بستانکار در تراز آزمایشی بیانگر وجود یک مشکل است. از طریق این تراز می‌توان اشتباهات را در طول دوره مالی راحت‌تر شناسایی کرد تا در انتهای دوره مشکلات گریبان‌گیر شرکت نشود. گاهی مشکل به‌دلیل حذف یک حساب از تراز حسابداری است. برای حل این مشکل انتقال همه حساب‌ها و مانده‌های صحیح آن‌ها را از دفتر روزنامه به دفتر کل بازبینی کنید.

خلاصه مطلب درباره تراز آزمایشی

تراز آزمایشی انواع مختلف دارد و تنوع آن در تعداد ستون‌ها است. درحقیقت با تهیه تراز آزمایشی حساب‌ها و مانده‌ حساب‌ها در یک بازه زمانی مشخص ثبت می‌شوند و معمولاً گزارش تراز آزمایشی در پایان دوره مالی تهیه می‌شود. حساب‌ها به همان ترتیب دفتر کل در تراز آزمایشی وارد می‌شوند. جمع دو ستون بدهکار و بستانکار هم باید با هم برابر باشند. درنتیجه این عملیات ثابت می‌کند پس از انتقال اطلاعات از دفتر روزنامه به دفتر کل، جمع ستون‌های بدهکار و بستانکار در دفتر کل با همدیگر برابر هستند.

اگر در خصوص آموزش تراز آزمایشی سوالی دارید، کارشناسان ما آماده پاسخگویی هستند. شما می‌توانید از طریق صفحه مشاوره با سیپا در ارتباط باشید یا سؤالات‌تون را در کادر پایین بنویسید تا پاسخ برای شما ارسال شود.

منبع: corporatefinanceinstitute.com

دیدگاه بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


دسته‌بندی
مقالات مرتبط
اشخاص حقیقی در سه دسته‌بندی کلی قرار می‌گیرند که هر یک از آن‌ها فرم‌های اظهارنامه مالیاتی خاص به خود دارند.
افراد حقیقی و حقوقی باید مالیات پرداخت کنند؛ برخی از اشخاص مشمول پرداخت مالیات تکلیفی و ارسال اظهارنامه مالیات تکلیفی پیمانکاری به اداره مالیات هستند.
مالیات پیمانکاری، نوعی مالیات است که شرکت‌ها و افرادی که قراردادهای پیمانکاری را انجام می‌دهند، باید به سازمان امور مالیاتی پرداخت کنند
اشخاص حقیقی در سه دسته‌بندی کلی قرار می‌گیرند که هر یک از آن‌ها فرم‌های اظهارنامه مالیاتی خاص به خود دارند.
افراد حقیقی و حقوقی باید مالیات پرداخت کنند؛ برخی از اشخاص مشمول پرداخت مالیات تکلیفی و ارسال اظهارنامه مالیات تکلیفی پیمانکاری به اداره مالیات هستند.

برای دیدن مقالات بیشتر کلیک کنید